Microsoft 365 Copilot zonder baselicentie: wat verandert er per 1 december 2026?

Vanaf 1 december 2026 heb je geen Microsoft 365-baselicentie meer nodig om Microsoft 365 Copilot aan te schaffen. Dat klinkt als een detail in de prijslijst, maar het haalt een drempel weg die veel Copilot-pilots lastig maakte. Tegelijk introduceert Microsoft verbruiksfacturatie voor Copilot Business, al is die in Nederland nog niet beschikbaar. Dit is wat er verandert, wat niet, en wat je er nu mee doet.

Wat Microsoft heeft aangekondigd

Microsoft heeft aangekondigd dat Microsoft 365 Copilot en Microsoft 365 Copilot Business vanaf 1 december los verkrijgbaar worden. Een kwalificerend Microsoft 365-abonnement (zoals Business Standard, Business Premium, E3 of E5) is dan niet langer een voorwaarde.

Tot nu toe was Copilot altijd een add-on: je kon de licentie alleen kopen bovenop een geschikt basisabonnement. Wie een pilot wilde draaien met een groep gebruikers die net niet de juiste licentie had, liep daardoor vast op de inkoopregels voordat het gesprek over de inhoud überhaupt begon. Die regel verdwijnt.

Wat er verandert

Nieuwe SKU’s, dezelfde prijs. De losse Copilot-licenties krijgen eigen product- en SKU-ID’s. De prijs blijft gelijk aan de huidige add-on. Je betaalt dus niet extra voor de flexibiliteit; de ID’s staan in de prijslijstpreview van 1 november.

De huidige licenties worden add-ons. Sinds 16 oktober heten de bestaande producten “Microsoft 365 Copilot (add-on)” en “Microsoft 365 Copilot Business (add-on)”. Vanaf 1 december kun je ze via CSP niet meer nieuw aanschaffen.

Een pilot hoeft niet meer op de ‘juiste’ gebruikers te landen. Voorheen zat je vast aan medewerkers die toevallig al een kwalificerende suite hadden. Nu kies je de pilotgroep op basis van waar Copilot de meeste waarde toevoegt, niet op basis van wat er in het licentieoverzicht staat.

Baselicentie wordt een afweging in plaats van een regel. De vraag “welke basislicentie heeft deze gebruiker eerst nodig?” blijft bestaan, maar het antwoord bepaalt nu wat Copilot voor die gebruiker kán, niet of je de licentie überhaupt mag kopen.

Wat er niet verandert

De functionaliteit volgt nog steeds de baselicentie. Dit is het belangrijkste punt om goed te begrijpen. Microsoft is er duidelijk over: wat Copilot voor een gebruiker kan doen, hangt af van de Microsoft 365-apps en -diensten waarvoor die gebruiker gelicenseerd is. Copilot in Word werkt alleen als de gebruiker Word heeft. Copilot in Teams-vergaderingen heeft Teams nodig. Een Copilot-licentie op een account zonder Word, Outlook of Teams koopt dus een veel kleiner product dan de naam suggereert.

De inkoopregel is weg, de technische afhankelijkheid niet.

Bestaande add-on-licenties lopen gewoon door. End of sale is niet hetzelfde als end of life. Heb je nu Copilot als add-on? Dan kun je blijven verlengen en het aantal seats aanpassen zoals je gewend bent. Een migratie naar de nieuwe SKU is niet verplicht.

De prijs blijft gelijk. Zowel voor de losse licentie als voor de bestaande add-on.

Verbruiksfacturatie: Copilot Credits naast de vaste licentie

Op dezelfde datum, 1 december, zet Microsoft usage-based billing standaard aan bij nieuwe Copilot Business-aankopen via CSP. Let op het woord ‘naast’: de vaste gebruikerslicentie verdwijnt niet. Microsoft maakt onderscheid tussen Everyday AI en Advanced AI. Een e-mail herschrijven, een vergadering samenvatten of een document opstellen valt onder je vaste licentie. Verbruik ontstaat pas bij geavanceerde, langlopende of agentische taken, zoals Copilot Cowork, Work IQ API’s of Copilot Managed Runtime. Die worden afgerekend in Copilot Credits.

De standaardlimiet is niet klein. Bij de automatische inrichting krijgt elke gebruiker een spending policy met een limiet van 4.000 Copilot Credits per maand. Een credit kost $ 0,01. Dat is dus maximaal $ 40 (circa € 35,80) per gebruiker per maand bovenop de licentie, als niemand de limiet aanpast. Bij 100 gebruikers is het plafond ongeveer € 3.580 per maand, oftewel bijna € 43.000 per jaar. Een limiet is geen tegoed dat je sowieso betaalt: je betaalt alleen wat daadwerkelijk wordt verbruikt. Maar het is wél het bedrag dat je in het ergste geval op de factuur kunt tegenkomen zonder dat iemand bewust iets heeft ingesteld.

Nederland is bij de start uitgezonderd. De automatische inrichting is bij de introductie niet beschikbaar in Nederland, België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Polen, Australië, Brazilië, India en Korea. Microsoft heeft nog niet gezegd wanneer dat verandert. Voor Nederlandse organisaties verandert er op 1 december dus niets automatisch aan de facturatie. Wil je nu al Copilot Credits gebruiken voor bepaalde diensten? Dan kun je usage-based billing zelf bewust inrichten in het Microsoft 365 Admin Center.

De les voor straks. Zodra de standaardinrichting ook hier beschikbaar komt, geldt: stel je spending policy in vóór de eerste aankoop, niet na de eerste factuur. En kijk goed naar de instelling ‘Auto-apply new services’, die nieuwe diensten automatisch onder een bestaande policy laat vallen.

Wat betekent dit voor jouw organisatie?

Heb je Copilot al als add-on? Dan hoef je niets te doen. Verlengen en seats bijstellen werkt zoals je gewend bent. Overstappen naar de nieuwe SKU is alleen interessant als je om andere redenen toch je licenties herziet.

Wil je een pilot starten? Kies de pilotgroep op basis van waar Copilot het meeste oplevert, niet op basis van wie toevallig de juiste licentie heeft. Controleer wel per gebruiker welke apps er onder zitten: een pilot bij mensen zonder Teams of Outlook geeft een vertekend beeld van wat Copilot kan.

Zie je gebruikers met een kleinere licentie? Hier komt de afweging die de inkoopregel vroeger voor je maakte. Je kunt nu Copilot kopen voor een frontline-medewerker met F3, maar die krijgt dan geen Copilot in de desktop-apps. Dat kan prima zijn voor Copilot Chat en agents, maar reken niet op de volledige ervaring. Een realistische verwachting vooraf scheelt teleurstelling achteraf.

Hou verbruiksfacturatie in de gaten. Voor Nederland is het nog niet aan de orde, maar het komt. Zet nu alvast op papier wie binnen je organisatie verantwoordelijk is voor Copilot-kosten, welke geavanceerde diensten je wilt toestaan en welke limiet daarbij past. Dan ben je klaar als de schakelaar hier ook omgaat.

En de randvoorwaarden blijven hetzelfde. Een losse Copilot-licentie verandert niets aan wat Copilot in je omgeving kan zien. Gevoeligheidslabels, rechten op SharePoint en de EU-datagrens blijven de basis. Daarover schreven we eerder in Van Shadow AI naar veilig AI-gebruik in vier stappen.

Kortom

Microsoft haalt een inkoopdrempel weg, niet een technische. Pilots worden flexibeler en de licentiekeuze wordt een inhoudelijke afweging in plaats van een harde regel. Tegelijk komt er een verbruikslaag bij waar je grip op wilt houden, ook al merkt Nederland daar op 1 december nog niets van.

Meer weten?

Twijfel je welke licentiecombinatie bij jouw organisatie past, of wil je een Copilot-pilot opzetten die ook echt iets zegt? Neem dan contact met ons op.