Van losse goedkeuringen naar vaste patronen: AI-agents veilig inzetten

AI-agents die zelfstandig taken uitvoeren zijn tegelijk de grootste kans en het grootste risico van dit moment. Hoe laat je ze toe zonder elke aanvraag opnieuw vanaf nul te beoordelen? Door te werken zoals security-teams al jaren doen: met vaste patronen.

Een AI-agent geeft niet alleen antwoord, maar voert ook zelf taken uit. Hij verstuurt een e-mail, stelt een rapport samen uit meerdere bronnen of plaatst een bestelling in een ander systeem. Dat maakt agents erg handig. Het maakt ze ook het onderdeel van AI waar organisaties de minste grip op hebben.

Verbieden is niet de oplossing. Wel kun je slimmer inrichten hoe je agents beoordeelt.

Geschreven door: Ben Meints

Kijk hoe security het aanpakt

Tien jaar geleden bestond cybersecurity vooral uit regels op papier. Tegenwoordig werken security-teams met vaste blauwdrukken. Bij elk nieuw systeem lopen ze dezelfde checklist langs, van netwerkinrichting en versleuteling tot toegangsbeheer. Ze bedenken het dus niet elke keer opnieuw, maar toetsen aan een bekend patroon.

Dat principe werkt ook voor AI. Zo pak je het aan.

Stap 1: Zet een AI-forum op

Begin met een vaste groep die beslist over AI-gebruik. Dat noemen we een AI-forum, of center of excellence. Je hebt er geen tien mensen voor nodig. Iemand van IT, iemand van security en iemand vanuit de business is genoeg. In grotere organisaties kun je aansluiten bij een bestaand architectuur- of IT-overleg.

Het forum bepaalt wat een goedgekeurd patroon is en beoordeelt nieuwe aanvragen.

Stap 2: Maak van de eerste aanvraag een patroon

Een voorbeeld. Marieke van de afdeling Kwaliteit stelt elke week een rapport op. Ze wil dat een AI-agent dat rapport automatisch per e-mail naar een groep collega’s stuurt.

Het forum loopt een vaste vragenlijst langs:

• Welke databron gebruikt de agent?
• Is die bron goedgekeurd?
• Hoe is die bron beveiligd?
• Wie ontvangt de output?
• Welke acties mag de agent uitvoeren?

Is de aanvraag goedgekeurd, dan is het geen uitzondering meer maar een patroon: geautomatiseerde e-mail met bijlage uit een goedgekeurde bron. Komt een collega van een andere afdeling drie weken later met dezelfde vraag, dan begin je niet opnieuw. Je controleert alleen of de aanvraag binnen het patroon past. Dat scheelt veel tijd en het blijft veilig.

Stap 3: Geef een agent alleen wat hij nodig heeft

In security heet dit least privilege: zo min mogelijk rechten. Identiteiten en toegangsrechten horen nu al bij de grootste risico’s in cybersecurity, en dat geldt net zo goed voor AI-agents. Een agent die overal bij kan, gaat vroeg of laat dingen doen die niemand bedoeld had.

Leg daarom per agent vast:

• welke databronnen hij mag lezen;
• welke gebruikers hem mogen aansturen;
• welke externe diensten hij mag benaderen;
• welke acties hij zelfstandig mag uitvoeren.

Stap 4: Houd een overzicht bij

Zoals bij al je andere IT-middelen wil je weten welke agents er zijn, wat ze doen, waar ze bij kunnen en wie de eigenaar is. Begin gerust met een spreadsheet. Je hoeft niet te wachten op de perfecte tool. Het gaat erom dat je vanaf nu weet wat je hebt.

Ga je op grotere schaal met agents en koppelingen werken? Dan is een platform als Microsoft Agent 365 (of een vergelijkbare oplossing) een logische vervolgstap. Zo’n platform houdt het overzicht automatisch bij en laat zien welke koppelingen een agent gebruikt. Het waarschuwt ook bij afwijkingen, bijvoorbeeld als er ineens een nieuwe agent in je omgeving opduikt. Dit gebied beweegt snel en er komen bijna wekelijks nieuwe functies bij.

Vergeet de basis niet

Agents bewegen zich door je infrastructuur. Als die niet op orde is, kan een agent die ontspoort veel schade aanrichten. Zorg daarom dat de basis klopt: geen onnodig open poorten, apparaten die up-to-date zijn en netwerksegmentatie, zodat een probleem in één hoek niet meteen overal doorwerkt. Dat zijn geen AI-maatregelen, maar ze beperken wel de schade als het misgaat.

Wacht niet op de perfecte oplossing

De markt verandert snel. Kies je vandaag voor platform A, dan komt er volgende week misschien iets nieuws van een andere partij. Dat is geen reden om stil te blijven staan. De principes blijven gelijk: een forum dat beslist, vaste patronen, minimale rechten en een overzicht van je agents. De techniek eronder kun je later altijd vervangen.

Het doel is niet om AI af te remmen. Het doel is dat je AI juist sneller kunt inzetten, omdat je niet bij elke aanvraag opnieuw begint.